Jak wysoka kultura Rzeczypospolitej edukowała ciemną Moskwę

BM-2cVtr49ZohrDywrq47GiGqMJhHND5mNuT1
Feb 9 12:18 [raw]

Choć mit Polski od morza do morza funkcjonuje w polskiej kulturze i polityce, to faktycznie ten stan, gdy granice Królestwa Polskiego sięgały od Gdańska nad Bałtykiem po czarnomorskie wybrzeże (licząc Mołdawię jako lenno), trwał jedynie… 18 lat. Zupełnie zapomniano o tym, że kultura Rzeczypospolitej sięgała znacznie dalej i trwała znacznie dłużej – od Adriatyku, po Morze Czarne i… Białe! Najłatwiej jest spojrzeć na mapę i po rozmiarach terytorium oceniać siłę państwa. W roku, w którym Krzysztof Kolumb odkrył Amerykę, trzech braci z dynastii Jagiellonów stworzyło blok państw, który dziś geopolitycy nazwaliby blokiem: ABC (Adriatyk, Bałtyk, Czarne Morze), lub właśnie… Trójmorzem. Porywczy Jan Olbracht objął właśnie schedę w Krakowie, jego apatyczny brat Aleksander z Wilna panował nad liczącym milion kilometrów kwadratowym Wielkim Księstwem Litewskim, zaś najstarszy z tej trójki, spokojny i ugodowy Władysław, łączył korony: czeską i węgierską. Jednak nie obszar, złożony przeważnie przecież z bezkresnych pustkowi, stepów i puszczy albo też niedostępnych gór Karpackich, stanowił o sile wspólnoty Europy Środkowo-Wschodniej, lecz potencjał kulturowy. Każdy z czterech krajów opierało swoje rządy na współpracy władcy z narodem politycznym, to jest szlachtą, i na rozbudowywanym pojęciu władzy osobistej. Choć granice kurczyły się, dynastia wygasła, a wokół konsolidowały się despotyczne imperia (Rosja i Turcja) lub absolutystyczne biurokracje (Prusy, Austria), sarmacka społeczność nadal imponowała sąsiadom i oddziaływała jeśli nawet nie na monarchów, to na ich otoczenie: dwór, szlachtę a nawet mieszczan. Aż dziw, że dzisiejsza polska polityka historyczna milczy wobec dowodów na dominację kultury Rzeczypospolitej w tej części Europy – Rumuński historyk Ion Corfus już 40 lat temu cytował XVI-wieczną korespondencję między władcami rumuńskimi i dworem sułtana tureckiego, która była prowadzona w języku polskim. Szlachta węgierska pod jarzmem Osmanów i Habsburgów składała dworowi polskiemu propozycje objęcia tronu, a w rosyjskich pałacach od Morza Białego, przez wzniesioną z drewna Moskwę, po klasztory nad Morzem Kaspijskim rozchwytywano literaturę polską – od traktatów politycznych (te bardziej ukradkiem) po romanse i anegdoty. Gdy najazdy tatarskie dochodziły do Lwowa, Szwedzi wkraczali do Krakowa, a car Aleksy odwiedzał zdobyte właśnie Wilno, wyższość cywilizacyjna Rzeczypospolitej była jasna dla mieszkańców Europy między Łabą a Uralem. Ta intelektualna i kulturalna przewaga oddziaływała nawet pod zaborami, a jej szczątki są dostrzegalne także dzisiaj. Ta nieznośna duma narodowa Wiele wysiłku wkładają lewicowi historycy, aby udowodnić, jakim odmieńcem Europy jest Polska. Dziś każą nam gonić za Zachodem we wszystkich najgorszych wzorcach, zaś w przeszłości widzą nie próbę pójścia indywidualną drogą rozwoju politycznego, ale jedynie „anarchię”, „warcholstwo”, czy „fantomowość” państwa. Jednak żadne żonglowanie statystykami pokazującymi zacofanie gospodarcze albo wskazywanie, jak ograniczano prawa protestantom, wymienianie przegranych bitew i zerwanych sejmów, nie zatuszują najważniejszego wskaźnika poziomu życia, jakim jest głosowanie nogami – a tymczasem to z różnych stron Europy do Polski przybywali intelektualiści, rzemieślnicy, mieszczanie i szlachta. To uciekający z Rosji, jeszcze po pierwszym rozbiorze, chłopi przekraczali granicę Rzeczypospolitej, by w tej niby wyzyskującej Polsce znaleźć trochę wytchnienia. To u ujścia Wisły osiedlała się ludność Olęderska (Holendrzy), na Podlasiu Tatarzy, wokół Lwowa Ormianie, a w całym kraju Żydzi. Co rusz na służbie polskich monarchów pojawiają się obcobrzmiące nazwiska, których właściciele uczyli się polskiego, osiadali w naszym kraju i wiernie służyli nowej ojczyźnie. Urodzony w 1551 r. na terenie Zakonu Inflanckiego Jerzy Farensbach był najemnikiem na służbie wszystkich krajów Morza Bałtyckiego, zaciągał się także do armii francuskiej i holenderskiej. Szedł tam, gdzie płacili więcej, zatem wojował dla Królestwa Danii, dla Szwecji, był w służbie u cara Iwana Groźnego. Jednak zetknięcie się z polskimi wojskami pod Gdańskiem w 1577 r. było przełomem w jego życiu. Polskie miasto portowe było wówczas europejskiej klasy metropolią. To, co widział Farensbach do tej pory, może poza Niderlandami, wydawało się prowincjonalne i ubogie. Zwłaszcza ta odmienność Rzeczypospolitej, włącznie ze specyfiką i legendą polskiej jazdy, zrobiła na Farensbachu wrażenie – dwa lata później był już na polskiej służbie, a dwadzieścia lat później był już polskim senatorem, zaufanym króla Zygmunta III Wazy, powiernikiem jego najtrudniejszych misji. Synowie Farensbacha byli już prawdziwą polską szlachtą. To przyciąganie do polskości widać w całym korowodzie postaci, które gdy raz przybyły do Rzeczypospolitej, osiadały w niej na stałe – Reinold Heidenstein był Niemcem, który został ­sekretarzem króla Stefana Batorego, Andrzej Kurbski był bliskim doradcą cara Iwana Groźnego, ale porzucił Moskwę, by służyć Zygmuntowi Augustowi, a rdzennie mołdawski ród Mohyłów zbiegł w początkach XVII w. do Polski przed represjami we własnym kraju i dołączył do grona intelektualnych elit Rzeczypospolitej. Nawet u schyłku państwa polsko-litewskiego Niemcy, Włosi czy Węgrzy traktowali nasz kraj jako azyl, nową ojczyznę, w której można odnaleźć swoje miejsce. Przywódca powstania antyhabsburskiego Franciszek Rakoczy w początkach XVIII w. wydawał odezwy z włości wojewodziny Elżbiety Heleny Sieniawskiej, która dała mu schronienie, środki finansowe i prawdopodobnie własne wdzięki. Malarz Stanisława Augusta Poniatowskiego Marcello Bacciarelli przybył na dwór w Warszawie jako opłacany sowitą pensją artysta, a został na tych ziemiach do końca swoich dni, nawet gdy jego pracodawca zmarł, a kraj został rozebrany przez sąsiadów. Przybysze wzbogacali naszą kulturę, wydając na świat takich synów jak Samuel Linde (autor pierwszego pełnego „Słownika języka polskiego”) czy Jan Matejko (Czech z pochodzenia). Skoro w czasach niewoli polskość była wciąż atrakcyjna, to przecież musiała w dobie swojej świetności oddziaływać na sąsiadów. I oddziaływała. Uczelnia spolszczonego Mołdawianina podbija Rosję Przeciętny Rosjanin zna trzech najważniejszych carów w swojej historii: Iwana Groźnego, Piotra Wielkiego i Katarzynę Wielką, a pomiędzy Iwanem a Piotrem potrafi wskazać wielki imperialny mit, jakim była wielka smuta – okres politycznego zamętu i dominacji Polaków w Moskwie. Tymczasem lata 1619 –1689 były okresem głębokich i długotrwałych przemian państwa Romanowów, bezprecedensowej transformacji elit z gnuśnych zacofanych popów i kniaziów w świadomą, zeuropeizowaną warstwę intelektualną. Nie byłoby reform Piotra Wielkiego, gdyby nie 70 lat styczności klasy rządzącej z Zachodem, a właściwie z wyższą, dojrzałą polską kulturą. Instytucją, która odmieniła oblicze wschodniej despocji, była Akademia Mohylańska, którą w 1632 r. ustanowił w polskim wówczas Kijowie spolszczony Mołdawianin Piotr Mohyła. Ten prawosławny hierarcha, a ostatecznie metropolita kijowski, zdobył wykształcenie typowe dla zamożnej szlachty Rzeczypospolitej. Choć był bojarem (szlachcicem) hospodarstwa mołdawskiego, młodość spędził pod opieką hetmana wielkiego koronnego Stanisława Żółkiewskiego, strażnika interesów Rzeczypospolitej na pograniczu polsko-tureckim. Ukończył szkołę we Lwowie i został przez swojego mecenasa wysłany na Zachód na tzw. perygrynację, czyli klasyczne dla ówczesnej magnaterii przedłużenie nauk krajowych na uniwersytetach i dworach Europy. Gdy wrócił do Rzeczypospolitej, był już światowcem głęboko świadomym roli spoiwa i pomostu między Wschodem a Zachodem swojej przybranej ojczyzny. Jako prawosławny metropolita kijowski dbał o swoich wiernych w inny sposób niż zwyczajni wschodniochrześcijańscy duchowni. Dbał nie tylko o daniny z podległych sobie parafii, ale rozwinął na nieznaną dotąd skalę życie intelektualne, zakładając drukarnie, nakazując popom kończenie szkół i seminariów, wzywał do porozumienia z katolikami, wierności królowi Rzeczypospolitej, uspokajał Kozaków, wydawał pisma i księgi teologiczne. Największym jego dziełem było jednak Kolegium w Kijowie zwane później Akademią Kijowsko-Mohylańską. Był to pierwszy w świecie prawosławnym uniwersytet, który w Rosji nie mógłby powstać. Wschodnie imperium nieufnie patrzyło na takie nowinki z Europy jak placówki edukacyjne i naukowe, a już wkrótce państwo carów miało być rozdarte niemal wojną domową o reformę religijną, w której mordowano się w imię tego, czy należy przeżegnać się dwoma czy trzema palcami. Świat prawosławia Rzeczypospolitej i prawosławia Moskwy był więc podzielony mentalną przepaścią, w którym Wschód odgrodzony był od Zachodu murem wykształcenia, pracy instytucjonalnej i stosunku do wolności człowieka.

[chan] po_polsku
BM-2cX9uTshtCbunGLKok9MiFMhXmLhS4D47Y

Subject Last Count
JAK polski KONTRWYWIAD OBCIAGA KUTASA . Feb 15 20:04 21
POMYSŁ na ZABAWE ? CZY to jest ZAMACH TERORYSTYCZNY ? Feb 15 19:19 53
W amerykańskich komediach hajskulowych pojawia się czasem taki motyw Feb 15 17:37 3
BITBAY SZYKUJ TRUMNE . egzekucja kurwy Feb 15 16:38 12
Czy BitBay próbuje okradać klientów? Feb 15 15:52 8
MAK-ówki pracują! Feb 15 15:27 1
JEBAĆ KURWE - POLICJE Feb 15 13:15 40
Polacy kolaborowali z nazistami. Nie znam nikogo, kto zostałby pozwany za tego typu stwierdzenie Feb 15 13:04 8
BITBAY JEBAC KURWE, trumna w drodze ! Feb 14 21:25 2
Wiele Whonix Workstations Feb 14 16:38 8
testowanie kodu C++ Feb 13 21:57 4
WTB szukam osób od rozsyłania Feb 13 18:42 10
Huawei jest po prostu przedłużeniem wywiadu chińskiego Feb 13 16:54 1
Obrona sektora telekomunikacyjnego Feb 13 16:48 1
do Warszawy przybył wiceprezydent Stanów Zjednoczonych Mike Pence Feb 13 12:48 1
Transfery pieniężne o dużej wartości z Wenezueli Feb 13 12:47 1
Musimy robić co w naszej mocy, żeby zatrzymać ataki Kremla Feb 13 12:46 1
Decyzja o wycofaniu się Rosji z europy środkowej Feb 13 11:51 1
Już wkrótce ruscy zaczną żreć tekturę Feb 13 11:18 1
Dobrze rozwijają się polsko-amerykańskie stosunki Feb 12 18:26 1
Nie lubię PiS, szanuję Budkę. Feb 12 16:49 1
W środę umowa na zakup HIMARS Feb 12 16:47 1
TSP 91 Feb 12 14:01 5
tracker2.postman.i2p i przyszłe wersje i2p Feb 12 12:51 11
Pomysł - używanie ID Feb 12 12:30 1
Należy zaostrzyć prawo karne Feb 11 14:31 1
Lepiej jest w Afryce. Jesteście gównem. Feb 11 14:30 1
52 proc. Rosjan Feb 11 11:54 1
Michalkiewicz, ruski propagandysta. Feb 10 11:26 1
Jak wysoka kultura Rzeczypospolitej edukowała ciemną Moskwę Feb 9 12:18 1
zaniepokojenie pozycją chińskiego koncernu elektronicznego Huawei w Europie Środkowej Feb 8 22:26 1
MWAHAHAHAHA Feb 8 22:25 1
Pan Antypiryn zaleca lektury Feb 8 17:48 2
Jarosław Ziętara Feb 8 12:58 1
SKW OBCIĄGA KUTASA Feb 7 16:33 3
SKW OBCIĄGA KUTASA . :) Feb 7 16:33 2
Kto zasypuje świat narkotykami? Feb 7 16:22 5
JAK SKW :) OBCIĄGA KUTASA . Feb 7 14:35 31
Dezentrale Plattformen zur Förderung des Links- und Rechtsterrorismus Feb 4 18:09 1
Hi, polish users ! Feb 4 10:53 2
jebany karakan Feb 2 19:10 1
Wiem o potrąceniu kobiety Jan 31 12:15 1
Kaczor wyruchał GW i totalniaków Jan 31 12:14 1
Do Adamowicza podchodzi mężczyzna, z którym prezydent krótko rozmawia. Jan 31 12:10 13
Więź pomiędzy Polską a USA jest więzią nierozerwalną Jan 30 18:37 1
Dlaczego żydzi boją się PRAWDY o holokauście? Jan 30 18:14 1
bomba mogła nie wybuchnąć Jan 30 17:45 1
gińcie pisiory Jan 30 14:42 3
Grillowanie nazistowskiego Szwaba Jan 30 12:28 1
chetni do podsieci Jan 30 10:47 3
Katalog strat i zbrodni wojennych popełnionych w Polsce w latach 1939-45 Jan 29 15:05 1
Mecenas Roman Giertych należy do mafii papierosowej Jan 29 13:27 1
Wolność słowa w cudownych Chinach Jan 29 13:19 1
JAK SKW - OBCIAGA KUTASA . :) Jan 29 12:03 23
Propaganda rosyjska to nie tylko dezinformacja Jan 29 11:43 1
Czułam, że jestem częścią czegoś zgniłego Jan 29 11:43 1
Elysium is back! Jan 28 22:50 1
do wszystkich :) Jan 28 11:56 3
Do makabrycznego odkrycia doszło podczas prac porządkowych Jan 27 13:37 1
Zagłady nie zrobili żadni naziści, tylko Niemcy hitlerowskie Jan 27 13:29 1
Zaostrzenie kar za najpoważniejsze przestępstwa Jan 26 21:10 1
Czeka nas koniec starego świata Jan 26 12:37 1
Ale skuteczna jest ustawa antyterrorystyczna! Jan 26 11:41 1
RE: POMYSŁ na ZABAWE ? CZY to jest ZAMACH TERORYSTYCZNY ? Jan 26 11:34 1
Ruskie lenno Wenezuela się sypie. Ruscy wysyłają swoje zielone ludziki na pomoc reżimowi. Jan 25 23:17 1
Polska przekazywała stronie amerykańskiej nawet ponad 3 miliony metadanych telekomunikacyjnych dziennie Jan 25 18:16 1
Co to jest retencja danych? Jan 25 18:08 1
Operatorzy telefoniczni po roku kasują ROZMOWY Jan 25 17:47 1
Po utrąceniu przez Izrael (przy wsparciu USA) ustawy IPN-u o karaniu za obwinianie narodu polskiego Jan 25 11:46 1
Policyjna gangsterka polit-poprawności Brudzińskiego Jan 25 11:45 1
ZDRADZILIŚCIE NAS! OSZUKALI! Jan 25 11:45 1
Dlaczego przekop Mierzei Wiślanej jest ważny dla bezpieczeństwa Polski Jan 24 19:19 1
Chiny klękają przed USA Jan 24 19:06 1
Porada pana Antypiryna na dzień 2019-01-24 Jan 24 18:29 5
Dlaczego wklejac tresc zamiast podawac same linki Jan 24 18:20 25
Policjanci rozmawiają sami ze sobą? Jan 24 17:40 2
Wolność w sieci po rosyjsku Jan 24 17:13 1
Tak naprawdę robimy was w bambuko, przyciągamy efekciarstwem. Jan 24 15:22 1
Przygotowania do konferencji nt. Bliskiego Wschodu w Warszawie Jan 24 14:41 1
Wolność w sieci po chińsku Jan 24 14:38 1
Sieć, która nie jest stworzona, by pochwycić w pułapkę. Jan 24 14:34 1
wyborcy partii opozycyjnych żywią bardziej negatywne uczucia Jan 24 14:32 1
Bezpośrednie oskarżenia Polaków o antysemityzm Jan 24 12:13 1
Sąd: Za masakrę w Monachium odpowiada też właściciel forum Jan 23 14:14 5
Mity o sieci I2P Jan 22 22:08 5
NAT Jan 22 18:46 8
Zapowiedź tego, co będzie. Jan 22 14:56 1
Pomysł na zabawe - zamach terorystyczny ? Jan 22 14:05 14
DZIĘKUJEMY DUDACZEWSKIEMU: JAK SKW - OBCIAGA KUTASA . :) Jan 22 14:04 1
WRÓŻBA Jan 22 11:54 1
Nowa, nieznana dotąd jakość. Jan 22 11:42 1
JAK SKW OBCIAGA KUTASA :) Jan 22 11:35 1
(no subject) Jan 21 22:39 3
BM POP3 SMTP Jan 21 21:44 5
Chiny klękają Jan 21 12:20 1
Dewianci z CNN Jan 21 12:16 1
Polowanie na Żyda Andruszkiewicza Jan 21 12:14 1
Jade wczoraj pociagiem do domu na weekend i slysze jak za plecami siedza sobie 4 loszki i tak gadaja: Jan 20 18:08 3
W tym działaniu każdy z Was musi być dla siebie dowódcą Jan 20 08:19 1
Anaktam Pastam Paspasim Dionsim Jan 19 22:12 1